Qiymətləndirmə Monitorinq Konsaltinq
28 Aprel, 2017, Cümə 00:32
Nəqliyyat vasitələrinin qiymətləndirilməsi

“ƏMLAK EKSPERT MƏRKƏZİ”-nin qiymətləndirmə sahəsində göstərdiyi xidmət növlərindən biri də nəqliyyat vasitələrinin qiymətləndirilməsidir.

  Qiymətləndirmə təcrübəsində işlərin daha məşhur növlərindən biri nəqliyyat vasitələrinin bazar dəyərinin qiymətləndirilməsidir. Nəqliyyat vasitələrinin qiymətləndirilməsi  bir sıra mümkün istifadə istiqamətləri, o cümlədən maliyyə hesabatlılığı, alış və satış, vergiyə cəlbetmə üçün tələb oluna bilər.

Nəqliyyat vasitəsi dedikdə aşağıdakı obyektlər başa düşülür :

- Avtonəqliyyat:

1.Minik avtomobilləri.

2.Yük avtomobilləri.

3.Yük qoşquları.

4.Avtobuslar.

5.Motosikillər və mopedlər.

6.Xüsusi texnika.

- Su nəqliyyatı

- Hava nəqliyyatı :

1.Təyyarələr.

2.Vertolyotlar.

- Dəmir yol nəqliyyatı.

Bu nəqliyyat növləri ənənəvi nəqliyyata aiddir.Ənənəvi olmayan nəqliyyat növlərinə maqnit yastıqlar üzərində nəqliyyat, asma kanatlar, funikulyorlar və s. aiddir.

  Minik avtomobilləri . Hər bir mülkiyyətçi tez və ya gec avtomobilin peşəkar qiymətləndirilməsinin aparılması zəruriliyi ilə üzləşir. Avtomobilin ən etibarlı və tez satış üsulu onun bazar dəyəri üzrə reallaşdırılmasıdır ki, bunun üçün də avtomobilin dəyəri qiymətləndirilməlidir. Avtomobilin qiyməti məsələsini səhvə yol vermədən həll etmək kifayət qədər çətindir. Bunun əsas yolu peşəkar qiymətləndiriciyə müraciət etməkdir. 

 Minik avtomobillərinin qiymətləndirilməsi aşağıdakı məqsədlər üçün aparılır:
   · Avtomobilin vergiyə cəlbetmə məqsədləri üçün müstəqil qiymətləndirilməsi;
   · Sığorta və uçot məqsədləri üçün avtomobillərin qiymətləndirilməsi;
   · Alqı-satqı sövdələşmələrinin notarial rəsmiləşdirilməsi prosesində dövlət rüsumunun hesablanması üçün avtomobilin qiymətləndirilməsi;
   · Zərərin ödənilməsi üçün avtomobilin qiymətləndirilməsi;
   · Avtomobilin alqı-satqısı sövdələşməsinin bağlanılması haqqında danışıqlarda qiymətləndirilməsi;
   · Müəssisələrin birləşməsi yaxud ayrılması zamanı avtomobilin qiymətləndirilməsi;
   · Məhkəmədə vətəndaşların əmlak hüquqların müdafiəsi üçün avtomobilin qiymətləndirilməsi;
   · Kreditləşmə məqsədləri üçün avtomobilin girov dəyərinin müəyyən edilməsi;
   · Maliyyə menecmenti üçün avtomobilin dəyərinin müəyyən edilməsi;
   · Tənəzzül yaxud ləğvetmə zamanı avtomobillərin qiymətləndirilməsi;
   · Şirkətin nizamnamə kapitalına daxil edilərkən avtomobillərin qiymətləndirməsi.
  Əgər fiziki şəxslər üçün avtomobillərin qiymətləndirilməsi zəruridirsə aşağıdakı sənədlər tələb olunur:
     1. Qiymətləndirilən avtomobillərin (əgər onların sayı 1-dən çoxdursa) siyahısı;
     2. Avtomobillərin olduğu yer (qiymətləndirici avtomobilə baxış üçün gedə bilər);
     3. Avtomobilin buraxıldığı il;
     4. Avtomobilin qaçışı;
     5. Avtomobilə hüququ təsdiq edən sənədlər (nəqliyyat vasitəsinin pasportu);
     6. Sifarişçinin pasportunun sürəti.
  Əgər hüquqi şəxslər üçün avtomobillərin qiymətləndirilməsi zəruridirsə aşağıdakı sənədlər tələb olunur:
     1. Qiymətləndirilən avtomobillərin (əgər onların sayı 1-dən çoxdursa) siyahısı;
     2. Avtomobillərin olduğu yer (qiymətləndirici avtomobilə baxış üçün gedə bilər);
     3. Avtomobilin buraxıldığı il;
     4. Avtomobilin qaçışı;
     5. Avtomobilə hüququ təsdiq edən sənədlər (nəqliyyat vasitəsinin pasportu);
     6. Müəssisənin (avtomobilin məxsus olduğu) qeydiyyatı haqqında şəhadətnamənin sürəti;
     7. Avtomobilin ilkin və qalıq balans dəyəri (əgər qiymətləndirilən avtomobil müəssisənin balansındadırsa);
     8. Qiymətləndirilən avtomobilin məxsus olduğu müəssisənin baş direktorunun soyadı, adı və atasının adı.

 Yük avtomobilləri. Yük avtomobilinin müstəqil ekspert qiymətləndirilməsi yerinə yetirilir: 

   · Müəssisənin nizamnamə kapitalına daxil edilməsi yaxud müəssisənin əsas fondlardan çıxarılması üçün;
   · Yol-nəqliyyat hadisələrindən sonra dəyən zərərin qiymətləndirilməsi üçün;
   · Girov yaxud kredit üçün;
   · Miras kimi rəsmiləşdirmək üçün;
   · Sığorta üçün.
   Əgər fiziki şəxslər üçün yük avtomobillərinin qiymətləndirilməsi zəruridirsə aşağıdakı sənədlər tələb olunur: 

     1. Markasının, modelinin, buraxılış seriyasının göstərilməsi ilə avtomobilin tam adı;
     2. Yük avtomobilinin istehsalçısı- zavod/firma;
     3. Avtomobilin buraxılış ili;
     4. Yük avtomobilin texniki xarakteristikası;
     5. Sifarişçinin pasportunun sürəti;
     6. Avtomobilin qaçışı.
   Əgər hüquqi şəxslər üçün yük avtomobillərinin qiymətləndirilməsi zəruridirsə aşağıdakı sənədlər tələb olunur: 

     1. Nəqliyyat vasitəsinin pasportu;
     2. Markasının, modelinin, buraxılış seriyasının göstərilməsi ilə yük avtomobilin tam adı;
     3. Yük avtomobilinin istehsalçısı- zavod/firma;
     4. Avtomobilin buraxılış ili;
     5. Yük avtomobilinin texniki xarakteristikası;
     6. Sifarişçinin pasportunun sürəti;
     7. Avtomobilin qaçışı;
     8. Balansa qəbul edilərkən avtomobilin dəyəri;
     9. Qalıq balans dəyəri;
     10. Təmirlər haqqında məlumat;
     11. Sifarişçi firmanın rekvizitləri + baş direktorunun soyadı, adı və atasının adı;
     12. İnventar nömrəsi.

 Yük qoşquları. Yük qoşqularının müstəqil qiymətləndirilməsi yerinə yetirilir: 

   · Müəssisənin nizamnamə kapitalına daxil edilməsi yaxud müəssisənin əsas fondlardan çıxarılması üçün;
   · Yol-nəqliyyat hadisələrindən sonra dəyən zərərin qiymətləndirilməsi üçün;
   · Girov yaxud kredit üçün;
   · Miras kimi rəsmiləşdirmək üçün;
   · Sığorta üçün.
  Yük avtomobilinin və qoşquların dəyərinin qiymətləndirilməsi üzrə irimiqyaslı işlərin yerinə yetirilməsi üçün sənədlərin müəyyən siyahısı tələb olunur.
  Fiziki şəxslər üçün qoşqunun dəyərinin qiymətləndirilməsi üzrə sənədlərin siyahısı aşağıdakı kimidir:
     1. Obyektin (marka, model, seriya) tam adı;
     2. Qoşqunun istehsalçısı- zavod/firma;
     3. Obyektin buraxılış ili;
     4. Obyektin texniki xarakteristikası;
     5. Sifarişçinin pasportunun sürəti;
     6. Aşınma dərəcəsi.
  Hüquqi şəxslər üçün zəruri sənədlərin siyahısı:
     1. Nəqliyyat vasitəsinin pasportu;
     2. Obyektin (marka, model, seriya) tam adı;
     3. Qoşqunun istehsalçısı- zavod/firma;
     4. Obyektin buraxılış ili;
     5. Obyektin texniki xarakteristikası;
     6. Sifarişçinin pasportunun sürəti;
     7. Aşınma dərəcəsi;
     8. Qalıq balans dəyəri;
     9. Təmirlər haqqında məlumat;
     10. Sifarişçi firmanın rekvizitləri + baş direktorunun soyadı, adı və atasının adı;
     11. İnventar nömrəsi.

 Avtobuslar. Avtobusların müstəqil qiymətləndirilməsi aşağıdakı hallarda aparılır: 

   · Müəssisənin nizamnamə kapitalına daxil edilməsi yaxud müəssisənin əsas fondlardan çıxarılması üçün;
   · Yol-nəqliyyat hadisələrindən sonra dəyən zərərin qiymətləndirilməsi üçün;
   · Girov yaxud kredit üçün;
   · Miras kimi rəsmiləşdirmək üçün;
   · Sığorta üçün.
  Fiziki şəxs üçün avtobusu qiymətləndirmək məqsədilə aşağıdakı sənədlər tələb olunur:
     1. Markasının, modelinin, buraxılış seriyasının göstərilməsi ilə avtobusun tam adı;
     2. Avtobusun istehsalçısı- zavod/firma;
     3. Avtobusun buraxılış ili;
     4. Avtobusun texniki xarakteristikası;
     5. Sifarişçinin pasportunun sürəti;
     6. Avtobusun qaçışı.
  Hüquqi şəxs üçün avtobusu qiymətləndirmək məqsədilə aşağıdakı sənədlər tələb olunur:
     1. Markasının, modelinin, buraxılış seriyasının göstərilməsi ilə avtobusun/avtobusların tam adı;
     2. Avtobusun/avtobusların istehsalçısı- zavod/firma;
     3. Avtobusun/avtobusların buraxılış ili;
     4. Avtobusun/avtobusların texniki xarakteristikası;
     5. Sifarişçinin pasportunun sürəti;
     6. Avtobusun/avtobusların qaçışı;
     7. Balansa qəbul edilərkən avtobusun/avtobusların dəyəri;
     8. Qalıq balans dəyəri;
     9. Təmirlər haqqında məlumat;
     10. Sifarişçi firmanın rekvizitləri + baş direktorunun soyadı, adı və atasının adı;
     11. Avtobusun/avtobusların inventar nömrəsi.

  Motosikllər və mopedlərMotosikllərin və mopedlərin müstəqil qiymətləndirilməsi aşağıdakı hallarda tələb olunur: 

   · Yol-nəqliyyat hadisələrindən sonra dəyən zərərin qiymətləndirilməsi üçün;
   · Miras kimi rəsmiləşdirmək üçün;
   · Girov yaxud kredit üçün;
   · Müəssisənin nizamnamə kapitalına daxil edilməsi yaxud müəssisənin əsas fondlardan çıxarılması üçün;  · Sığorta üçün

Motosikllərin və mopedlərin dəyərinin qiymətləndirilməsi üçün müəyyən sənədlər paketi zəruridir.
  Fiziki şəxs üçün:
     1. Obyektin (marka, model, seriya) tam adı;
     2. Obyektin istehsalçısı- zavod/firma;
     3. Obyektin buraxılış ili;
     4. Obyektin texniki xarakteristikası;
     5. Sifarişçinin pasportunun sürəti;
     6. Qaçış və aşınma dərəcəsi.
  Hüquqi şəxs üçün mütləq sənədlər:
     1. Nəqliyyat vasitəsinin pasportu;
     2. Markasının, modelinin, buraxılış seriyasının göstərilməsi ilə obyektin tam adı;
     3. Obyektin istehsalçısı- zavod/firma;
     4. Buraxılış ili;
     5. Obyektin texniki xarakteristikası;
     6. Sifarişçinin pasportunun sürəti;
     7. Obyektin qaçışı;
     8. Balansa qəbul edilərkən obyektin dəyəri;
     9. Qalıq balans dəyəri;
     10. Təmirlər haqqında məlumat;
     11. Sifarişçi firmanın rekvizitləri + baş direktorunun soyadı, adı və atasının adı;
     12. İnventar nömrəsi.

       Traktorlar, ekskovatorlar, kranlar kimi xüsusi texnikanın müstəqil qiymətləndirilməsi aşağıdakı məqsədlər üçün yerinə yetirilir:
   · Obyektin alqı-satqısı üçün;
   · Müəssisənin nizamnamə kapitalına daxil edilməsi yaxud müəssisənin əsas fondlardan çıxarılması üçün;
   · Müəssisənin balansına qəbul yaxud balansdan çıxarılmaq üçün;
   · Zərərin dəyərini qiymətləndirilməsi üçün;
   · Girov, o cümlədən kredit üçün;
   · Ödənilən vergilərin azadılması yaxud şirkətin maddi aktivlərinin dəyərinin yüksədilməsi məqsədilə;
   · Obyektin yenidən qiymətləndirilməsi üçün;
   · Məhkəmədə qiymətləndirmə haqqında məlumatların təqdim olunması məqsədilə;
   · Real bazar dəyərinin müəyyən edilməsi üçün;
   · Miras kimi rəsmiləşdirmək üçün;
   · Sığorta üçün.
  Fiziki şəxs üçün xüsusi texnikanın qiymətləndirilməsi zamanı aşağıdakı sənədlər tələb olunur:
     1. Obyektin (marka, model, seriya) tam adı;
     2. İstehsalçısı- zavod/firma;
     3. Obyektin buraxılış ili;
     4. Obyektin texniki xarakteristikası;
     5. Sifarişçinin pasportunun sürəti;

   6. Qaçış və aşınma dərəcəsi.
  

Hüquqi şəxs üçün xüsusi texnikanın qiymətləndirilməsi zamanı aşağıdakı sənədlər tələb olunur:
     1. Nəqliyyat vasitəsinin pasportu;
     2. Markasının, modelinin, buraxılış seriyasının göstərilməsi ilə xüsusi texnikanın tam adı;
     3. Obyektin istehsalçısı- zavod/firma;
     4. Buraxılış ili;
     5. Obyektin texniki xarakteristikası;
     6. Sifarişçinin pasportunun sürəti;
     7. Obyektin qaçışı, aşınma dərəcəsi;
     8. Balansa qəbul edilərkən obyektin dəyəri;
     9. Qalıq balans dəyəri;
     10. Təmirlər haqqında məlumat;
     11. Sifarişçi firmanın rekvizitləri + baş direktorunun soyadı, adı və atasının adı;
     12. İnventar nömrəsi.

 Su nəqliyyatı - təbii və süni su tutarlarından istifadə edən nəqliyyat növüdür. İstismar olunan akvatoriyalarının tipinə görə su nəqliyyatı çay və dəniz nəqliyyatına bölünür. Dəniz gəmiləri çay qəmilərindən iri qabaritinə görə, eləcə də güclü su dalğalarına tab gətirmək və bu zaman batmamaq qabiliyyətinə görə fərqlənir. Çay nəqliyyatında, adətən, göllərdə daşımalar üçün istifadə olunnur. 

 Fiziki və hüquqi şəxslər üçün su nəqliyyatının qiymətləndirilməsini aparılmasını nəzərdə tutan aşağıdakı hallar fərqləndirilir.
            Hüquqi şəxs üçün:
     1. Müəssisənin balansına qəbul üçün su nəqliyyatının qiymətləndirilməsi;
     2. Balansdan silinmək üçün gəminin qiymətləndirilməsi;
     3. Nizamnamə kapitalına qoyuluş;
     4. Zərərin qiymətləndirilməsi.
 

Fiziki şəxs üçün:
     1. Vərəsəlik üçün gəminin qiymətləndirilməsi;
     2. Alış-satış üçün;
     3. Zərərin qiymətləndirilməsi.
     4. Kreditin girov təminatına vermək üçün;
     5. Gəminin sığorta olunması üçün.


       Gəmilərin qiymətləndirilməsi – xüsusən alış-satış bazarının aşağı konyukturası şəraitində sahənin fəaliyyətinin ən mühüm şərtlərindən biridir. Gəmilərin qiymətləndirilməsi əmlakın dəyərinin və girov prosedurun müəyyən edilməsində borc vəsaitlərinin aktivlərə nisbəti göstəriciləri ilə bərabər əhəmiyyətə malikdir. Praktiki olaraq bütün dünya donanması borc vəsaitlərindən istifadə etməklə qurulur və alınır. Onə görə də öz maliyyə təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə kreditor girova veriləngəmilərin və girov qoyanın bütün əmlakının qiymətləndirilməsinə olduqca diqqətlə yanaşırlar. Bu zaman qiymətləndiricilər reputasiyası da uçota alınır.

 Hava nəqliyyatı:

Təyyarənin qiymətləndirilməsi onun real bazar dəyərinin müyyən edilməsi yolu ilə aparılır. Lakın nadir hal ola bilər ki, təyyarənin qiymətləndirilməsi girov məqsədi ilə aparılsın. Bu zaman qiymətləndirmə obyektin məhdud reallaşdırılması şəraitində yerinə yetiriləcəkdir.
          Təyyarənin qiymətləndirilməsinin onun gələcək istismara yararsızlığı və bərpa oluna bilməməsi halında aparılması inkarolunmazdır.
  Sənədlərin aşağıdakı siyahısını mövcudluğu şəraitində təyyarənin qiymətləndirilməsi həyata keçirilir:
     1. Qiymətləndirmə obyektinin tam adı;
     2. Təyyarənin istehsalçısı;
     3. Buraxılış və istismara verilmə tarixləri;
     4. Təyyarənin mülkiyyətçisi;
     5. Obyektə hüquqları müəyyən edən sənədlər;
     6. Obyektin adı və rekvizitləri;
     7. Hava gəmisinə mülkiyyət hüququna məhdudiyyətlər (əgər varsa);
     8. Obyektin yerləşdiyi yer;
     9. Tam və qalıq balans dəyəri (əgər mülkiyyətçi hüquqi şəxsdirsə);
     10. Təmir və yaxşılaşdırmalarının tarixləri (əgər aparılmışdırsa);
     11. Texniki vəziyyət aktları;
     12. Təyin olunmuş resurs;
     13. Obyektin qalıq resursu;
     14. İstehsalçının zəmanəti haqqında məlumatlar;
      15. Obyektin istismarı intensivliyi;
     16. Obyektdən istifadə (istismar) növləri, xüsusiyyətləri;
     17. Əsas texniki-uçuş göstəriciləri (yükgötürmə, sürət, və s.);
     18. Əsas istismar xərclərini müəyyən edən göstəricilər ( istifadə olunan yanacağın növü, yanacağ sərfi, ekipaj üzvlərinin sayı);
     19. Obyektin saxlanılması və ona xidmət şəraitinin qısa təsviri.

       Vertolyotun qiymətləndirilməsi zamanı bir qayda olaraq onun bazar dəyəri müəyyən edilir, lakın bu qaydadan müstəsnalar da olur. Belə ki, vertolyotun girov kimi qiymətləndirilməsində onun reallaşdırılmasının vaxt qıtlığı şəraitində keçəcəyi məlum olarsa, vertolyotun məhdud reallaşdırıma dəyəri müəyyən edilir.
  Əgər vertolyot növbəti istismara yararlı deyirsə və onun bərpası qeyri - mümkündürsə vertolyotun bölünməsi üzrə xərclərin uçotu ilə metal qırıntılarının dəyəri qiymətləndirilir.
     Vertolyotun qiymətləndirilməsi aşağıdakı sənədlər siyahısı əsasında həyata keçirilir:
     1. Qiymətləndirilən vertolyota münasibətdə alış, icarə yaxud sair hüquq haqqında məlumatlar;
     2. Vertolyotun balans dəyəri haqqında arayış (əgər mülkiyyətçi hüquqi şəxsdirsə);
     3. Vertolyotun dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnamə;
     4. Qiymətləndirilmə obyektinin tipik sertifikatı;
     5. Uçuş yararlılığı sertifikatı;
     6. Vertolyotun texniki vəziyyəti haqqında akt

Dəmiryol nəqliyyatı

 Hərəkətli dəmiryol tərkibinin qiymətləndirilməsi – vaqonların, lakomativlərin, sisternlərin, eləcə də komplektləşdiriciləri və hərəkət tərkibi üçün ayrı-ayrı hissələrin qiymətləndirilməsini nəzərdə tutur.
  Hərəkətli dəmiryol tərkibi fiziki və mənəvi aşınmanın yüksək dərəcəsi ilə fərqlənir ki, bu da onun qiymətləndirilməsini xeyli çətinləşdirir. Bundan əlavə vaqon və sisternlərin qiymətləndirilməsi zamanı hərəkət tərkibinin icarəsi bazarının aktiv inkişafını uçota almaq lazımdır. Ardıcıl olaraq bu obyektlər əmlak kompleksinin hissəsi olmadan öz-özlüyündə gəlir gətirə bilər ki, bu da vaqonların qiymətləndirilməsində gəlir yanaşmasının tətbiqini tələb edir. 

AZN məzənnəsi
1 RUB  0.0299
1 EUR  1.8566
1 USD  1.7025
Development by Yusif